Sepedi

          Pitšo ya tšwelopele ka 2010

Ngwageng woo o fitilego re ile ra kopana bjalo ka ma-Afrika Borwa ao a ikemišeditšego go fetola seemo sa thuto sa dikolo tša mmušo go dira kgopelo ya gore setšhaba se tšee karolo kgahlanong le boemo bja thuto. Eupša le ge ngwaga o fedile re bone phetogo e nnyane go mathata ao a lebanego le thuto ya dikolo tša mmušo. Ma-Afrika Borwa a beile tshepo ya bona go thuto ka ge seemo sa maphelo se sa kgahliše. Ke nnete gore seemo sa thuto ga se kgahliše ebile se šetiša bana ba rena go tšwelela. Ge se se ka tlogelwa se le bjalo se tla ama bokamoso bja ekonomi le kgolo ya leago le tšwelopele ya tokologo ya mahlahla.

Le ge go ena le dipolisi le maikemišetšo a mabotse re tšwela pele go hlohleletša thuto tše pedi tšeo di fapanago-thuto ya bana ba go tšwa malapeng a go ikgona le thuto ya bana bao ba sokolago. Bana ba rena ba tsena dikolo tšeo di senago le ditlabelwatirišwa tša maleba ebile di sa bolokega. Bontšhi bja bana  ba rena ga bahlwa ba hwetša thuto ka maleme a bona a letswele , ka maswabi bontšhi bja bona baya sekolong go ithuta ntle le go iša sa maleng.Dipalopalo tša thuto ya go bala,dipalo le tsheka tsheko ya dingwalwa di laetša ka mokgwa woo thuto ya bjale e nago le ditlamorago tša kgatelelo. Re ka se tšwele pele go rweša maikarabelo go baithuti le barotiši ba dikolo tša go sokola. Bjalo ka setšhaba gara hlola mabaka ao a ka kgonagatšago tšwelopele mo dikolong tše---bjalo ka setšhaba re swanetše go kopana re tšee maikarabelo a rena go thuto.

Mathata ao re gahlanago le wona go thuto ke maikarabelo a mmušo le setšhaba ka kakaretšo. Bjalo ka babudi bao ba phelago lefaseng la tokologo re swanetše go tšea maikarabelo go leka go rarolla mathata ao a lebanego le thuto ya lehono re seke ra bea tshepo ya rena go mmušo feela. Bjalo ka ge šedi e ntšhi e beilwe godimo ga tšošološo le tšwetšopele ya dipolotiki re lebala gore maemo a thuto e hlwaahlwa a magetleng a setšhaba. Re lemogile maemo a go se kgotsofatše mabapi le thuto mme re bona hlokego ya kgothekgothe le tšhomišano mmogo ya setšhaba go lwantšheng se.

Ke ka baka leo re dirago kgopelo gape go ma –Afrika Borwa kamoka ao a amegago-ba bagolo le ba bannyane,batswadi,setshaba,baithuti,barutiši le ditsibi tše dingwe tša thuto,di NGO tšeo di tshwaraganego le tša thuto,baetapele mo ditšhabeng le mekgahlo kamoka gore ba eme le rena go netefatša gore thuto e etla  pele mo tshepetšong ya naga. Ka baka la gore ge rele mmogo re ka dira phapano e kgolo ka go tšea maikarabelo a rena go rarolleng   mathateng ao re lebanego le wona go thuto.

Samathomo ,re kgopela ma Afrika Borwa ao a amegago bao basa hlwago ba tsenela  pitšo ye gore ba dire bjalo. Tsentšhang mantšu a lena le maatla a lena go kgopelo ye. Sese tla hlola gore ma –Afrika Borwa a swarane mmogo a maatlafatše tshepetšo ya thuto ngwageng wa 2010

Re kgopela badudi bao ba kgathalelago thuto gore ba   maatlafatše poledišano magareng ga setšhaba mabapi le seemo se sa thuto.

Re kgopela mekgahlo kamoka ,ditsibi tša thuto le bohle bao ba šomago mafapheng a thuto gore ba šome mmogo gore ba kgone go fana maele le bohlokwa bja seemo se.

Re bitša ma-Afrika Borwa kamoka gore ba kgoboketše moya wa 2010 ba tšee magato ba thekge Toro e tee: Thuto ya Bohle

Re ikemišeditše go hlama kgwerano,tšhomišano ya batho,ditšhaba le mekgahlo go tla mmogo go lwanela   thuto ya maleba go feta ka moo motho o tee a ka kgonago ka gona. Go fihlelela toro ya rena ya thuto ya bohle mo Afrika Borwa   le go tšwetša pele toro yeo e lwetšwego ke baswa ba 1994 re swanetše go ema mmogo re bolele ka lentšu le tee go phagamiša seemo sa thuto. Re lebeletše se re sa leka  go dira kopano ya setšhaba ka 2010.   Maikemišetšo a kopano ye ke go tlo fana maele, go hlahlana le go tla ka magato a maswa ao a ka kaonafatšago seemo se sa thuto.

Ka mo fase go latela dintlha tšeo re bego re gopola ka tšona ebile re lemogile gore ke tšona tšeo di hlokago šedi le tharollo. Eupša bjalo ka ge mokgahlo o ntše o gola  ebile re šoma mmogo tše dingwe tša dintlha di tla tšweletšwa.

• Thekgo ya tša go bala mo Afrika Borwa, di buka di rekege go ma Afrika Borwa kamoka e sego ba mmalwa feela le thekgo go tšwa bokgobapuku le dihlophana tša go thušana go bala mo setšhabeng

• Go fediša bomenemene le go netefatša bana ka moka ba ya fetšwa dikolong gore ba kgone go ithuta ba khotše.

• Go hlongwa ga National Comission ya go ikema yeo e lebanego letša thuto feela, kudu metsemagaeng le ditšhabeng tša go hloka. Mokgahlo wo o swanetše go ikemišetša go theeletša le go thekga setšhaba. Nepo ya mokgahlo e swanetše go hloma lenaneotshepetšo leo le tlago tliša diphetogo thutong kudu go phethagatša dinyakwa tša thuto  dinaga magaeng le metsaneng ya go hloka.

2010 ke nako ya go itumela mo Afrika Borwa moo re hweditšego monyetla wa go bontšha lefase ka bophara kgole moo re tšwago gona. Eupša ga se ra swanela go dumelela tšeo di tlo diregago ka 2010 go re lebatša kgole moo re sa yago gona ebile re sa lebale tšhoganetšo ya tlhokego ya thuto ya bohle mo Afrika Borwa. Ka ge mahlo ka moka a tlabe a le gorena re swanetše go šomiša monyetla wo go šoma mmogo go kgonagatša thuto e hlwaahlwa yeo re e nyakelago bana ba rena le setšhaba ka bophara. Ka go dira se re tla aga Afrika Borwa yeo re e lwetšego nako e telele ebile re sa tšwelago pele go e lwela le lehono.